تحلیل زنجیره عرضه زعفران در ایران
در ارتباط با شرایط عوامل می توان گفت که ایران از نظر دسترسی به عوامل اولیه تولید مانند آب و هوای مناسب، نیروی کار ماهر و زمینی مناسب برای کشت از مزیت خوبی برخوردار است، اما در بازارهای بین المللی مزیت رقابتی ناشی از عوامل اولیه شکننده و ناپایدار است. از آنجا که بخش اعظمی از ارزش افزوده ی محصول زعفران در حلقه ی بازرگانی خارجی آن میباشد و این تولید ارزش براساس عوامل پیشرفته ای چون نظام بازاریابی علمی و به روز میباشد، لازم است برای ارتقاء ارزش افزوده ی این محصول به عواملی مانند نیروی کار ماهر و تحصیل کرده که در زمینهی تولید و بازاریابی تخصص دارند، یا ماشینآلات کشاورزی، فرآوری و بسته بندی که براساس شرایط کشورمان و ویژگی های زعفرانی بومی شده اند و همچنین منابع دانش انباشت شده در دانشگاه ها و مؤسسات پژوهشی توجه شود.ادامه...
دوم: در ارتباط با شرایط تقاضا می توان گفت اگر اندازه بازار داخلی بزرگ باشد سرمایهگذاران میتوانند از صرفهجویی ناشی از مقیاس بهره مند شوند. در کشورهایی که خریداران داخلی مطلعترین و مشکل پسند ترین خریداران باشند، تولید کنندگان داخلی را مجبور می کنند تا استانداردهای بالاتری را رعایت کنند و به خواسته های مشکل تری پاسخ دهند. قابل پیش بینی بودن، امکان سرمایه گذاری در شرایط مطمئن تری را فراهم می آورد. در مورد زعفران با اطلاع رسانی و آگاه سازی مردم از خواص زعفران می توان کاربرد آن را افزایش و تقاضای داخلی را برای مصرف زعفران بالا برد. با آگاه سازی جامعه از زعفران تقلبی و تشخیص محصول خوب و استاندارد از محصول بد می توان از عرضه ی زعفران غیراستاندارد به بازار جلوگیری کرد و ذهن مصرف کننده را در انتخاب محصول با کیفیت دقیق تر ساخت. ملزم نمودن تولید کنندگان به استفاده از نام تجاری امکان رهگیری محصولات در زنجیره ی عرضه و ایجاد امنیت غذایی را ممکن می سازد. استفاده از روش های علمی برای پیش بینی و تخمین مصرف داخلی و حتی خارجی سالانه زعفران امکان سرمایه گذاری در شرایط مطمئن تری را فراهم می سازد. کلیه موارد پیش گفته می توانند به ارتقاء ارزش افزوده زعفران کمک کنند.
سوم: در مورد صنایع مرتبط و پشتیبان می توان گفت توانمندی کشور در ساخت ماشین آلات فرآوری و بسته بندی میتواند به موفقیت در تجارت محصولات غذایی از جمله زعفران کمک کند. کشاورزی، فرآوری و بسته بندی حلقه های قبل از تجارت خارجی زعفران است که صنایع پشتیبان صادرات زعفران را تشکیل می دهند. بدون داشتن صنایع پشتیبانی احتمال موفقیت در سطح بین المللی ضعیف است. لذا جهت کمک به ارزش افزوده ی بخش تجارت خارجی زعفران باید صنایع پشتیبان را تقویت نموده . در این مهم کمک به ورود تجهیزات و ماشین آلات و تکنولوژیهای روز حائز اهمیت است .
چهارم: در ارتباط با استراتژی بنگاه و ساختار می توان گفت بنگاه های فعال در صنعت زعفران شرکت های به نسبت کوچکی هستند که کارکنان آن را از اعضای خانواده مالک شرکت هستند. در این شرکت ها مدیریت و مالکیت شرکت یکسان است و تخصص آنها اغلب براساس تجربیات گذشته است. لذا ایجاد واحدهای توسعه یافته صادراتی با مدیریت علمی و اصولی می تواند توسعه صادرات و ارزش افزوده بخش بازرگانی خارجی این محصول را به همراه داشته باشد.
به طور کلی می توان گفت ارزش افزوده میزان ارزش و مطلوبیتی است که در طی مراحل مختلف فرایند تولید به مواداولیه افزوده می گردد تا آن را به محصولی تبدیل نماید که دارای تقاضاست و مشتری حاضر است بهای آن را بپردازد. ایجاد و بهبود ارزش افزوده از طریق شناسایی و حذف فعالیتهای ارزش نیفزا و توسعه و بهبود فعالیت های مولد و ارزش افزا امکان پذیر است./ق
* نائب رئیس شورای ملی زعفران ایران