9 چالش بخش كشاورزي كشور از زبان يك استاد دانشگاه
يك استاد دانشگاه با واكاوي مشكلات كشاورزي كشور، گفت: كشورهاي صادر كننده بذر براي اينكه هميشه محتاج آنها شويم بذر مادر در اختيار ما قرار نميدهند.
بهاءالدين نجفي در گفتوگو با خبرنگار اقتصادي فارس در مورد مشكلات كشاورزي كشور گفت: مشكلات كشاورزي كشور در بخشهاي توليد، فروش و بازاريابي است.
*لزوم تزريق تكنولوژي به بدنه كشاورزي
استاد اقتصاد دانشكده كشاورزي دانشگاه شيراز گفت: در بعد تكنولوژي، اگرچه كشاورزي كشور پيشرفتهاي خوبي در سالهاي اخير داشته اما در مجموع نيازمند الگوبرداري از تكنولوژيهاي پيشرفته جهاني و تزريق آن به بدنه كشاورزي كشور است.
وي افزود: نياز به بذر اصلاح شده در كشور ما جدي است به طوري كه اين بذور در همه ارقام كشاورزي يا وجود ندارد يا ناكافي است و با توجه به ضرورت تجديد بذور مورد استفاده كشاورزان در كمتر از حداقل سه سال، نياز به واردات بذور اصلاحشده شدت بيشتري دارد.
*شيطنت كشورهاي وارد كننده بذر
نجفي با اشاره به شيطنت كشورهاي وارد كننده بذر گفت: كشورهاي وارد كننده بذر مادر در اختير ما قرار نميدهند، بنابر اين بعد از يك بار استفاده، ظرفيت توليد آن كاهش يافته و دوباره بايد از بذر اصلاح شده استفاده شود كه مفهوم آن وابستگي به محصول وارداتي است.
نجفي همچنين در مورد نهاده كود و سم گفت: به دليل ارزان بودن و ضعيف بودن آموزش كشاورزي مصرف اين نهادهها در كشور به شدت بالاست كه همين مسئله موجب افزايش قيمت تمام شده محصول و هم از نظر ميزان باقيمانده سموم حائز اهميت است.
*آب مشكل اصلي بخش كشاورزي
اين استاد دانشگاه همچنين درباره استفاده بي رويه از آب در بخش كشاورزي گفت: استفاده بيرويه از آب در سالهاي گذشته به دليل عدم استفاده از الگوي كاشت مناسب، موجب هدررفتن آب و كاهش محصول توليدي شده است.
نجفي همچنين به اهميت يكپارچهسازي اراضي اشاره كرد و گفت: خرد بودن اراضي كشاورزي در كشور موجب عدم استفاده از مكانيزاسيون كشاورزي افزايش هزينه توليد و قيمت تمام شده محصول شده و درآمد نهايي كشاورز را پايين ميآورد.
اين استاد دانشگاه گفت: در سالهاي اخير و همچنين در دولت نهم به بخش تحقيقات كشاورزي بهاي چنداني داده نشده و اعتبار مناسبي تخصيص نيافته و مشكل اصلي بخش كشاورزي را رقم زده است.
*جهاد كشاورزي به وظيفه خود عمل نكرده است
وي در بخش ديگري از صحبتهاي خود وظيفه جهاد كشاورزي را سياستگذاري، تحقيق و ترويج عنوان كرد و گفت: در سالهاي اخير در هر سه مقوله، وزارت جهاد كشاورزي ضعيف عمل كرده و مشغول كارهاي واسطهگري، تجارت و سرمايهگذاري شده است به طوري كه اين كارها را بخش خصوصي ميتوانست انجام دهد.
نجفي گفت: اگر چه ما در سالهاي گذشته پيشرفتهايي در زمينه افزايش عملكرد در واحد سطح داشتيم اما كشور به دليل محدوديت منابع آبي با استانداردهاي جهاني فاصله قابل توجهي دارد.
نجفي همچنين افزود: كشاورزان كشور ما جامعه پيري هستند اما با توجه به ظرفيت ذاتي خودشان ثابت كردهاند كه اگر روشهاي مناسبي براي آنها ارئه شود به راحتي ميتوانند به كارگرفته و از ثمرات آن كشور را بهرهمند كنند.
*نوسان قيمت، مشكل عمده كشاورزان
اين استاد دانشگاه در بخش ديگري از صحبتهاي خود فروش و بازاريابي را از مشكلات عمده كشاورزان عنوان كرد و گفت: در سالهاي گذشته به كرات ديده شده كه توليد به اندازه كافي بوده اما به دليل عدم ثبات و نوسان قيمت بازار، كشاورزان متضرر شدند.
وي افزود: منحني عرضه و تقاضا در كشور ما به ويژه در محصولات خاصي مانند سيبزميني، پياز و گوجهفرنگي به صورت تارعنكبوتي بوده و در يك سال به نفع توليدكننده و سال ديگر به نفع مصرفكننده ميشود.
*عملكرد ضعيف تعاونيها در حذف واسطهها
وي در خصوص راهكار لازم براي حذف دلالي و واسطهگري در بازار كشاورزي گفت: اگر شركتهاي تعاوني بتوانند در بازار رقابت ايجاد كنند و يا حداقل 10 درصد محصولات كشاورزي از طريق اين تعاونيها به بازار عرضه شود نقش دلالها و واسطهها در فروش محصولات كشاورزي و افزايش قيمت كمرنگ خواهد شد.
وي افزود: با توجه به اينكه كشاورزان ما بيشتر خرد و در سطح كوچكي هستند بنابر اين از قدرت چانهزني كمتري برخوردار بوده و قدرت تاثيرگذاري آنها در بازار كمتر است، اما اگر تعاونيها بتوانند نقش مؤثر خود را انجام دهند كشاورزان در تعيين قيمت بازار نقش مؤثري خواهند داشت.
*عملكرد ضعيف وزارت جهاد كشاورزي در بازاريابي
نجفي گفت: نقش عمده وزارت جهاد كشاورزي بازاريابي براي محصولات كشاورزي است كه در اين زمينه اصلا كار درخور و قابل توجهي انجام نداده است.
نجفي در پاسخ به اين سؤال كه چرا قيمت محصولات وارداتي از محصولات داخل ارزانتر تمام ميشود گفت: تورم بالا و همچنين ثابت بودن نرخ ارز در كشور در چندين سال اخير باعث شده كه قيمت محصولات كشاورزي داخل بالا باشد و همچنين اگر بالا بودن قيمت تمام شده محصولات كشاورزي به دليل خرد بودن زمينهاي كشاورزي و بالا بودن قيمت نهادهها را نيز اضافه كنيم، شكاف عميقي بين تفاوت قيمت توليد داخل و قيمت محصولات وارداتي ايجاد خواهد شد.
*تصميمات غير كارشناسي در بخش كشاورزي
نجفي گفت: تصميمات آني و غيركارشناسي مسئولان در دولت نهم باعث شد بسياري از كارخانجات كشور فلج شده و خسارات عمدهاي به بخش كشاورزي وارد شود كه كم كردن تعرفه وارداتي شكر از بيش از 100 در صد به چهار درصد از آن جمله است.
وي با اشاره به پيشرفتهاي صنايع تبديلي و تكميلي كشور گفت: اگر چه در اين زمينه پيشرفتهاي خوبي بوده اما همچنان در بسياري از محصولات سنتي از قبيل زعفران، پسته، خرما مشكل بستهبندي وجود دارد و مجبوريم اين محصولات را با قيمت نازل به كشورهاي ديگر بفروشيم.
*عنكبوتي بودن منحني عرضه و تقاضا
اين استاد دانشگاه منحني عرضه و تقاضا به ويژه در محصولاتي كه دوره انبارداري كمتري دارند را به صورت تارعنكبوتي عنوان كرد و گفت: عدم مديريت و دانش كافي براي تنظيم بازار باعث شده كه همواره بازار محصولات كشاورزي به ويژه در مورد محصولاتي كه دوره انبارداري كمتري دارند هميشه در نوسان بوده و باعث شود منحني عرضه و تقاضا به صورت تارعنكبوتي درآيد.
استاد دانشكده كشاورزي شيراز با اشاره به شدت كم بودن بارندگي و پراكنش آن در كشور افزود: با توجه به اينكه كشور ما در منطقه خشك قرار گرفته، خشكسالي و كمبود آب خسارتهاي غيرقابل جبراني را در سالهاي گذشته به كشاورزان تحميل ميكند و اثر شديدي بر روي توليد ميگذارد.